De Marroncultuur

BAKAKIYOO-PEE: Populaire Marron muziek en dans
Artikel geschreven door: André Mosis

Contextgebonden

Muziek is nog steeds contextgebonden in de traditionele Marronsamenlevingen in Suriname. 1230029_568380133197625_1469033918_nVermeldenswaard is dat bepaalde muziekstijlen zich beperken tot begrafenisceremoniën. Het is in principe niet toegestaan om de muziek in die context op te nemen om het vervolgens via de radio te laten horen. Muzikanten mogen deze muziekstijlen niet repeteren. Deze en sommige andere stijlen zijn alleen voor ingewijden toegankelijk.

Ontstaan van de Bakakiyoo pee
Bakakiyoo pee heeft betrekking op de muziekstijlen die rond de Tweede Wereldoorlog zijn ontstaan en waarvan sommigen nog in ontwikkeling zijn. Een aantal van deze stijlen is ontstaan door experimenten van individuele Marrons die in contact kwamen met muzikanten die andere soorten muziek speelden. Deze Marrons waren onder de indruk van de muziek en de muziekinstrumenten die hun idolen speelden. Wat zij zagen en hoorden, probeerden zij na te bootsen. Zowel de naam van de oorspronkelijke stijlen als de uitvoering daarvan, hadden de experimenterende beoefenaars zich toegeëigend. De genres die hiertoe gerekend kunnen worden zijn maselo, amonika pee en lama. De beoefenaars hadden hun idolen veelal geïmiteerd. De muziek die uiteindelijk ontstaat, is vaak opgebouwd uit elementen van de oorspronkelijke muziek en de eigen inbreng van de beoefenaars. Binnen deze dynamische ontwikkelingen waren die beoefenaars enigszins beïnvloed door de tradities van de autochtone muzikanten. De beoefenaars vervulden een rol als representanten van de autochtone muzikanten. Ze probeerden in de taal van de autochtone muzikanten te zingen en bootsten hun bewegingen na. De ervaring heeft ons geleerd dat de toekomst van dergelijke nieuwe muziekstijlen slechts enkele jaren standhouden in de traditionele Marrongemeenschappen.

 

Maselo
Maselo is afgeleid van het Nederlandse marcheren. Marrons uit het Cottica gebied die  militairen marsmuziek zagen spelen, trachten zij na te bootsen. Zij marcheerden in groepen en zongen liederen die gebaseerd waren op melodieën van vooral het blaaswerk.

Amonika pee
Amonika is afgeleid van het woord harmonica. Rond de jaren veertig waaide de populaire merengue muziek uit Latijns Amerika over naar het Surinaamse binnenland. Marrons die de merengue muziek en dans in het kustgebied hebben meegemaakt, ontdekten daar de mondharmonica en de handharmonica.

Lama
Lama 
is niet afgeleid van een Nederlands begrip of een instrument. Marrons die de stad bezochten kwamen vooral in roerige marktomgevingen terecht. Daar ontdekten zij parendansen zoals setdans, bolero en wals. In tegenstelling tot de Marrongemeenschappen, waar mannen en vrouwen apart door een masterdrummer ter dans uitgenodigd worden, zagen zij dansers en danseressen omhelzend dansen.Maselo, Amonika pee en lama  zijn verdwenen uit de muziekwereld van de Marrons maar ze hebben sporen na gelaten bij de muziekstijlen die daarna zijn ontwikkeld. In de Aukaanse gemeenschappen hebben bovengenoemde muziekstijlen elementair bijgedragen aan de ontwikkeling van de Loonsey en de Aleke.

Grensoverschrijdende muziek: De geschiedenis heeft ons geleerd dat een muzikant niet beperkt is tot de grenzen van een bepaalde cultuur. Muzikanten verbinden cultuur met culturen.Het instrumentarium, zoals wij die kennen bij vooral de bakakiyoo pee, is in de loop der jaren aangevuld met muziekinstrumenten van andere soorten muziek. In sommige gevallen zijn traditionele muziekinstrumenten vervangen door westerse. Beoefenaars van de bakakiyoo pee zijn altijd gefocust op moderne ontwikkelingen in de wereldmuziek. Al gauw hebben zij behoefte gehad aan een veel grotere geluidsintensiteit bij de presentatie van hun muziek. De artiesten verenigen zich in kleine muziekformaties.  Het gebruik van moderne apparatuur heeft definitief zijn intrede gedaan binnen de Marrongemeenschappen.Mengpanelen, geluids-versterkers, microfoons en grote geluidsboxen zijn niet meer weg te denken bij de presentatie van de bakakiyoo pee. De kwaliteit van debakakiyoo pee is verbeterd door het gebruiken van moderne apparatuur en de toevoeging van enkele westerse muziekinstrumenten

boike mobile 182

De ontwikkeling van traditionele muziek met duidelijk herkenbare patronen zal niet behouden blijven zonder invloed van de moderne wereld. Tevens loopt de traditionele muziek het gevaar, niet verder ontwikkeld te worden doordat jongeren steeds minder belangstelling tonen. 

(www.kingbotho.com)